ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2010-11

KLIKKKKKKKKKKKKKKK

EUROART PRESS 1: ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2010-11 ART-ACT

art-act THE NEW PLAN 2010-11

http://2010-2011-programa-art-act.blogspot.com/
ALL THE SELECTED DATA COME FROM INFORMATIONAL E-MAILS (BY ARTISTS AND GALLERIES) TO THE EUROART PRESS.


MATERIAL SELECTION IS UNDER THE EDITORSHIP OF CHRISTOS THEOFILIS.


YOU CAN SEND PHOTO AND INFORMATION OF YOUR EXHIBITION TO ART-ACT@TELLAS.GR AND IF IT IS CHOSEN,ΙΤ WILL BE POSTED IN EUROART PRESS.
ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΙΣ 'E-MAIL' GALLERY - ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ - ΕΝΤΥΠΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ EUROART PRESS
ΣΤΕΙΛΤΕ ΣΤΟART-ACT@TELLAS.GR ΤΙΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΣΑΣ ΦΩΤΟ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΑΝ ΕΠΙΛΕΓΟΥΝ ΘΑ ΑΝΑΡΤΗΘΟΥΝ

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΥΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗΣ



[Π. ΓΕΝ.ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Ο.Σ.Δ.Ε.Ε.Τ.Ε./ Π.ΤΑΜΙΑΣ ΤΟΥ Ε.Ε.Τ.Ε. / ΜΕΛΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ Π.Ε.Λ. / ΜΕΛΟΣ A.I.C.L. ASSOCIATION INTERNATIONALE DE LA CRITIQUE LITTERAIRE /ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΕΚΘΕΣΕΩΝ/ επιμελητής της στήλης 'αυτοπροσδιορισμοί' των σελίδων γράμματα - τέχνες - εικαστικά της εφημερίδας 'η αυγή' και συνεργάτης του περιοδικού ΄Culture΄ της εφημερίδας ‘’ο κόσμος του επενδυτή’’]


Διαβάστε με το ποντίκι, THN ΣΤΗΛΗ 'ΑΥΤΟΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ' ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ' Η ΑΥΓΗ '

Διαβάστε με το ποντίκι, THN ΣΤΗΛΗ 'ΑΥΤΟΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ' ΣΤΗΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ' Η ΑΥΓΗ '

'ΑΥΤΟΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ'

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΑΠΟΨΗΣ.
Η ΣΤΗΛΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΩΣ ΚΕΛΥΦΟΣ ΛΟΓΟΥ – ΟΡΑΜΑΤΟΣ - ΠΡΟΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ-ΧΡΟΝΟΥ ΠΟΥ ΔΡΑ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ.
ΟΙ ‘ΣΥΝΔΑΙΤΥΜΟΝΕΣ ‘ ΑΥΤΟΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΤΟ ΟΧΗΜΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΔΕΑΣ ΓΙΑ ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ.ΠΡΟΤΑΣΗ-ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΧΡΗΣΤΟΣ Ν. ΘΕΟΦΙΛΗΣ art-act@tellas.gr



11/03/2009 Χαράλαμπος Δαραδήμος ΟΣΔΕΕΤΕ http://www.avgi.gr/NavigateActiongo.action?articleID=440930


25/03/2009 Γιάννα Γραμματοπούλου ΠΣΑΤ http://www.avgi.gr/NavigateActiongo.action?articleID=440929

08/04/2009 Μαρία Μαραγκού Eλληνικό τμήμα της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Τέχνης, (ΑICA) http://www.avgi.gr/NavigateActiongo.action?articleID=445553

15/04/2009 ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΡΦΑΡΑΣ http://www.avgi.gr/NavigateActiongo.action?articleID=441565

22/04/2009 ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΥΠΑΡΑΚΗΣ http://www.avgi.gr/NavigateActiongo.action?articleID=441564

06/05/2009 Μανώλης Ζαχαριουδάκης http://www.avgi.gr/NavigateActiongo.action?articleID=441563

20/05/2009 ΞΕΝΗΣ ΣΑΧΙΝΗΣ http://www.avgi.gr/NavigateActiongo.action?articleID=441561

Ημερομηνία δημοσίευσης: 03/06/2009 Αννα Χατζηγιαννάκη http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=463805

ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΟΥΤΣΟΠΟΥΛΟΣ Ημερομηνία δημοσίευσης: 17/06/2009 http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=468143

ΡΟΓΚΑΚΟΣ ΜΕΓΑΚΛΗΣ http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=492005

ΑΓΡΑΦΙΩΤΗΣ ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=493924


ΗΛΙΑΣ ΧΑΡΙΣΗΣ Ημερομηνία δημοσίευσης: 07/10/2009 http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=496002

Αναγνώστες

klikk Αναγνώστες για αμεση ενημερωση

klikk   Αναγνώστες  για αμεση ενημερωση

ΚΑΝΕ ΚΛΙΚ ΣTA BLOGSPOTS TOY ΑRT-ACT@TELLAS.GR

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Τρίτη, 2 Ιουνίου 2009

CINECITY CINEGRAPHED CITIES [cinecities@gmail.com] Θανάσης Ρεντζής



Αγαπητοί Φίλοι,

πρέπει να σας ενημερώσω πρωτίστως για το γεγονός

ότι οι ελεύθεροι χώροι της Σχολής έχουν παραχωρηθεί

για το τριήμερο 29 – 31 Μαΐου στις Αντιεξουσιαστικές

ομάδες και κινήσεις της χώρας μας,

προκειμένου να πραγματοποιήσουν το ετήσιο Φεστιβάλ τους.

Ως εκ τούτου δεν επιτρέπεται το παρκάρισμα εντός της Σχολής

και θα πρέπει να αφήσετε τα αυτοκίνητα στα πέριξ,

όπου υπάρχουν ελεύθεροι χώροι – κυρίως απέναντι.



Σας διαβιβάζω τρία συνημμένα κείμενα με τα ακόλουθα θέματα:



Α΄ Επιστολή του κ. Γ. Χατζηγώγα

όπου επιχειρεί έναν σύντομο απολογισμό

της μέχρι τούδε πορείας μας.



Β΄ Εισήγηση του κ. Θ. Μουτσόπουλου

με αντικείμενο την διεξοδική διαμόρφωση

του αντιληπτικού πλαισίου εξεργασίας
του θέματος που εισηγήθηκε η Κα Ακρ. Αναγνωστάκη
με αντικείμενο την Παραβατική Αθήνα.



Γ΄ Προσχέδιο του κ. Κ. Χατζηφργκιού-Μακρυδάκη

με αντικείμενο την επιτόπου παρατήρηση και καταγραφή

υπό τον ενδεικτικό τίτλο: Σοφοκλέους (ϋ)περαστική.

[Αποτελεί μέρος του διδακτορικού του

που έχει ως θέμα την Σύγχρονη Αθήνα].

Παρακαλώ και πάλι για την έγκαιρη προσέλευση

διότι ίσως λόγω κοσμοσυρροής (για το Φεστιβάλ)

απαιτηθεί κλείδωμα της κεντρικής θύρας του Μεταπτυχιακού.



Ευχαριστώ εκ των προτέρων



Θανάσης Ρεντζής
Αγαπητοί φίλοι και φίλες των CINEGRAPHED CITIES,
καθώς την Παρακευή 29 Μαΐου κλείνει ο πρώτος κύκλος του σεμιναρίου μας, είναι χρήσιμο και απαραίτητο να κάνουμε έναν απολογισμό, του τι πετύχαμε και τι δεν πετύχαμε ακόμα, ώστε με το νέο κύκλο που θα αρχίσει τον Οκτώβριο του 2009 να προχωρήσουμε παραπέρα.

Α) πετύχαμε να δημιουργήσουμε μια πρώτη συνεκτική ομάδα με δέκα περίπου συνολικά μέλη που δημιουργικά και ενεργά συμμετέχουν κάθε φορά. Δίπλα τους υπάρχουν άλλα δεκαπέντε περίπου άτομα με επιμέρους, όχι συνολική συμμετοχή και εικόνα του συνόλου.

Β) πετύχαμε να σταθεροποιήσουμε ένα χώρο με καλές συνθήκες προβολής, ακουστικής και δουλειάς και κατά περίπτωση καλή δημοσιοποίηση του προγράμματός μας. Με αιχμή το αφιέρωμα στην ΑΥΓΗ, τις εκδηλώσεις στον ΙΑΝΟ και στο BIOS, που ακόμα όμως είναι ανοιχτά.

Γ) ανοίξαμε με πολλή προσπάθεια, τα ακόλουθα θέματα για συλλογική δουλειά:
1. την άσκηση για το μονοπλάνο του Αντονιόνι, με πολύ ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις αλλά που δεν πετύχαμε να συντονιστούμε και να συζητήσουμε σε βάθος
2. την επιτόπου επίσκεψη και καταγραφή στο χώρο με το οικόπεδο και το υπόγειο κτίσμα που προτάθηκε στο σεμινάριο από διάφορες σκοπιές και που δεν προλάβαμε να συζητήσουμε.
3. την επίσκεψη στην Ύδρα, και την επιτόπου εκδήλωση μαζί με την Κινηματογραφική Λέσχη Ύδρας, στο εκεί κτίριο της σχολής Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, με θέμα διάφορες απεικονίσεις του χώρου της Ύδρας.
4. την περιπλάνηση στην Αθήνα με βιντεοκάμερες στο χέρι, εκδήλωση τύπου Κομάντο, παρόμοια με τους URBAN SUCKS και το ξεκίνημα δημιουργίας πλάνων απεικόνισης της Αθήνας
5. την άσκηση καταγραφής των διαλόγων από το ντοκιμαντέρ της Εύας Στεφανή, δημιουργίας ενός διηγήματος με βάση αυτούς τους χαρακτήρες, τους διαλόγους, τις τοποθεσίες των δύο αντρών στο σταθμό Λαρίσης και στη συνέχεια, προσπάθεια γυρίσματος του "ίδιου" ντοκιμαντέρ με ηθοποιούς, σκηνικά και νέες λήψεις. Από την εικόνα δηλαδή στο λόγο και όχι ανάποδα.
6. την ολοκλήρωση της συζήτησης, μετά την προβολή των "Σιωπηλών Μηχανών" του Θανάση Ρεντζή, για την τύχη των βιομηχανικών ερειπίων στη χώρα μας σήμερα.
7. και πολλά άλλα που δεν προλάβαμε καν να ανοίξουμε... (Γκοντάρ - Περιφρόνηση - Casa Malaparte, το θέμα της μουσικής και του ήχου στις ταινίες, μικρά βιντεάκια βασισμένα σε κομμάτια του Δημήτρη Χατζή κλπ...)

Δ) το πολύ καλό σύστημα ηλεκτρονικής επικοινωνίας δε λειτούργησε σωστά για διάφορους λόγους, κύρια λόγω έλλειψης μια κεντρικής γραμματείας. Επίσης πολλά έχουν να γίνουν σε σχέση με φοιτητές του Ε.Μ.Π αλλά και άλλους δημιουργούς μη πανεπιστημιακούς.

Για μένα προσωπικά, όλες οι συναντήσεις, παρά το ανολοκλήρωτο, υπήρξαν πηγή μεγάλης χαράς και δημιουργικής συμμετοχής και οι καλά κρυμμένες και καταπιεσμένες ποιότητες που άνθισαν κατά περίπτωση αποτελούν την καλύτερη εγγύηση, για μια διαρκή φθινοπωρινή αειφορία.. Άλλωστε, αυτό το νόημα είχε και η αναφορά στο Λουδοβίκο Φόϋερμπαχ.
Θα τα πούμε οργανωμένα το Σεπτέμβρη και ως τότε δε θα χαθούμε.
Πολλά φιλιά και αγάπη

Γιάννης Χατζηγώγας

Θανάσης Μουτσόπουλος

ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ

Σύντομη τοπογραφία της αθηναϊκής παραβατικότητας

1. Παράβαση

«Το Λάγκος χαρακτηρίζεται συχνά ως η πιο επικίνδυνη πόλη στον πλανήτη και, όπως κάθε φτωχή πόλη του τρίτου κόσμου, έχει τα προβλήματά του από εγκλήματα που προέρχονται από τα εκατομμύρια ανθρώπων που προσπαθούν να επιβιώσουν σε έναν καταπιεστικό τόπο. Όμως να θυμάστε ότι οι στατιστικές για τα εγκλήματα είναι υψηλές λόγω του κολοσσιαίου πληθυσμού και ότι αυτά μειώθηκαν τα τελευταία χρόνια. […] Ως ξένος θα συμπεράνουν ότι είστε σχετικά πλούσιοι και μαχαιρώματα, απαγωγές αυτοκινήτων και ένοπλες ληστείες συμβαίνουν συχνά» .
Ταξιδιωτικός οδηγός για τη Νιγηρία

Η Αθήνα δεν έχει αγγίξει τα επίπεδα επικινδυνότητας του Λάγκος της Νιγηρίας, της πιο επικίνδυνης ίσως (μη εμπόλεμης) πόλης του κόσμου, ούτε και τα επίπεδα άλλων (;) μητροπόλεων όπως η Νέα Υόρκη ή ακόμη και το Λονδίνο. Είναι αλήθεια, η Αθήνα έχει (ακόμη) ένα από τα μικρότερα ποσοστά βίαιης εγκληματικότητας, ή εγκληματικότητας προς το άτομο, στην Ευρώπη. Όμως αν την παρατηρήσει κανείς προσεκτικά θα δει ότι μια πλειάδα στοιχείων σε όλα τα επίπεδα την καθιστούν μια από τις πιο «παράνομες» πόλεις του κόσμου. Τροχαίες παραβάσεις, φορολογικές παραβάσεις, πολεοδομικές παραβάσεις, ποινικές παραβασεις, είναι τόσο βαθειά ριζωμένες στη νοοτροπία του σύγχρονου Έλληνα ώστε η μεταμόρφωση της μετα-ολυμπιακής Αθήνας όχι μόνο δεν αλλάζει αυτό το στοιχείο αλλά το ενδυναμώνει και του δίνει πιο δυναμικό χαρακτήρα. Όπως γράφει ο Georges Bataille, αυτό που δυσκολεύει τη συζήτηση για την απαγόρευση δεν είναι μόνο η ποικιλομορφία των αντικειμένων, αλλά ο άλογος χαρακτήρας της. Δεν υπάρχει απαγόρευση που να μην μπορεί να παραβαθεί. Και φθάνει μέχρι του σημείου να διατυπώσει το αξίωμα «Η απαγόρευση υπάρχει για να την παραβαίνουν» . Η ανάγκη για παράβαση σε μια πόλη, συνυφασμένη με την ιδιόμορφη ψυχολογία της μετεμφυλιακής κοινωνίας και η γενικευμένη δυσπιστία απέναντι στη συλλογική εικόνα του νεοελληνικού κράτους (διχασμός, πολιτικές εξορίες, επταετία, το μοντέλο του χωροφύλακα, απαγορεύσεις και των πιο στοιχειωδών ατομικών και κοινωνικών ελευθεριών για μεγάλο διάστημα,…) μοιάζει να διαπερνά κάθε σχεδόν επίπεδο της σύγχρονης πόλης και, βεβαίως, η Αθήνα θα είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Μέσα σε μια ακτίνα ενός μόλις χιλιομέτρου το κέντρο της Αθήνας προσφέρει όλη την κλίμακα της παραβατικότητας: παράνομη (οικιακή) εργασία σε μια γωνία της Αγίου Κωνσταντίνου, παράνομους μουσικούς σε κάθε εστιατόριο της περιοχής, παράνομα ταξί, παράνομα cd και DVD (παντού), παράνομα τσιγάρα στην Αθηνάς, παράνομες ουσίες στην πλατεία Ομονοίας, στη Σοφοκλέους και στους παραδρόμους της πλατείας Κοτζιά, παράνομο εμπόριο ψιλικών στα πεζοδρόμια, παράνομα ρούχα (ή περίπου) στα κινέζικα μαγαζιά της Πειραιώς, παράνομη αρχιτεκτονική (πανωσηκώματα και κάλυψη ημιυθαίθριων χώρων), παράνομοι ζητιάνοι στην Πειραιώς και την Ομόνοια, παράνομες διαδηλώσεις με εφόδους των ΜΑΤ στην οδό Πατησίων, παράνομες χαρτοπαικτικές λέσχες, παράνομα νυχτερινά κέντρα όπου έχει προσληφθεί ειδικός «αυτοφωράκιας» για να περνάει τις νύχτες στο αστυνομικό τμήμα, παράνομο σεξ στη Σοφοκλέους και την πλατεία Κουμουνδούρου… Και δεν έχουμε υπολογίσει γιάφκες και κρησφύγετα εγκληματιών, αληθινών και φανταστικών.
2. Μάχες στους δρόμους, ένοπλη πάλη και Επιτήρηση

Όμως το κοιμισμένο Λονδίνο απλά
Δεν είναι τόπος για τον μαχητή των δρόμων.
Rolling Stones, Street Fightin’ Man

«Ο επαναστάτης πρέπει να κινείται όπως το ψάρι στη θάλασσα».
Μάο Τσε Τουνγκ

Συγκρούσεις αστυνομικών με φοιτητές και άλλα νεαρά παιδιά. Βαρβαρότης και μίσος να παραμορφώνουν τις φάτσες. Φωτιές, φωτούλες, φωτίτσες και υποψίες οδοφραγμάτων.
Τι ανοησία η ρομαντική μπουνιά και το εύθραυστο παλούκι.
Ακόμη και η μαγγανεία μολότωφ με όλην της την πλάκα.
Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, Οι Θρυλικές Συνυφάδες ή που ’σαι θείε Κάρολε.


Το φανταστικό στα οδοφράγματα του ’68, γράφει ο Daniel Cohn-Bendit, είναι ότι αυτά, σύμφωνα με τη στρατιωτική λογική, ήταν τίποτα. Η κατασκευή αδιάφορο που και αδιάφορο πως οδοφραγματων. Η απόπειρα περικύκλωσης των μπάτσων, σήμαινε την αποκάλυψη του παραλογισμού της κατάληψης της Σορβόννης από την αστυνομία: σήμαινε ότι έριχνε τους φοιτητές που δούλευαν στο δρόμο για να κάνουν διαδήλωση. Υπάρχει εκεί κάτι που τα επαναστατικά κινήματα δεν ξέρουν να εκμεταλλευτούν καλά: τη χρησιμοποίηση της γελοιοποίησης εναντίον του παραλογισμού . Che Guevarra, Weathermen, Μαύροι Πάνθηρες (Black Panthers), Νέα Αριστερά, RAF και Baader-Meinchof στη Δ. Γερμανία, Ερυθρές Ταξιαρχίες στην Ιταλία, Βάσκοι Αυτονομιστές της ΕΤΑ στην Ισπανία, ο ΙRA στη Β. Ιρλανδία, PLO από την Παλαιστίνη: Η ένοπλη πάλη, το αντάρτικο πόλεων οργανώνεται διεθνώς και βρίσκει θεωρητική κάλυψη από την πολιτική φιλοσοφία της βίας και τη δημόσια λογική του κλέφτη κι αστυνόμου, από την όλο και μεγαλύτερη καλλιέργεια των εξαιρέσεων που επιτελεί κανονιστικά τόσο το επίσημο κράτος όσο και η ανερχόμενη διανόηση που επεξεργάζεται και οικειοποιείται τους ιδεολογικούς μηχανισμούς. O Φώτης Τερζάκης γράφει: «Από την άλλη μεριά, ορισμένες ομάδες που αναδύθηκαν από τα συλλογικά επαναστατικά κινήματα της Ευρώπης τη στιγμή της υποχώρησης τους κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '70 αυτονομούνται και αναπτύσσουν τρομοκρατική δράση με διφορούμενες πρακτικές και σημασίες. Παρόλο τον συγκινητικό ηρωισμό ομάδων όπως οι Baader-Meinchof στη Γερμανία, οι πρακτικές τους εμπλέκονται συχνά σε σκοπιμότητες ποικίλων και ανεξέλεγκτων κυκλωμάτων εξουσίας» . Πιθανότατα το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και στην Ελλάδα μέσα κυρίως από τις ομάδες «17 Νοέμβρη» και «Ε.Λ.Α.» Η βία στους δρόμους, η ένοπλη πάλη και τα τρομοκρατικά χτυπήματα ή δολιοφθορές θα αποτελέσουν μείζον θέμα στην πολιτική ειδησεογραφία των τελευταίων τριάντα χρόνων αλλά ο φόβος της «τρομοκρατίας» που έχει κυριεύσει άλλες ευρωπαϊκές μητροπόλεις όπως το Λονδίνο ή τη Μαδρίτη, αλλά και τη γειτονική Κωνσταντινούπολη, μοιάζει ν’ απουσιάζει από την Αθήνα. Όμως παρά την εξάρθρωση (;) των ιστορικών ομάδων της δεκαετίας του ’70, πρόσφατα χτυπήματα υπονοούν ότι νέες ομάδες μπορούν να ξεκινήσουν δράση. Σταθερά όμως στην Ελλάδα τα χτυπήματα της ένοπλης πάλης αφορούν σε μεμονωμένους στόχους και σπανίως έχουν βλάψει «ουδέτερους» στόχους (τραγική εξαίρεση ο θάνατος του Θάνου Αξαρλιάν). Οι Γιάφκες παραδοσιακά προτιμούν χωροταξικά το Παγκράτι ή τα Πατήσια μέχρι την εξάρθρωση τους όμως κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος αν ο γείτονάς του είναι τρομοκράτης ή όχι (ιδίως αν μένει στο Παγκράτι ή την Κυψέλη).

Οι δυνάμεις καταστολής έχουν φυσικά κάποιες οδηγίες σχετικά με το ποια άτομα πρέπει να ελέγχουν, κατ’ επέκταση να τα θεωρούν εχθρούς σε έναν (όχι και τόσο) ψυχρό πόλεμο o οποίος μαίνεται στους δρόμους της πόλης μέρα-νύχτα, όλο το χρόνο. Το χρώμα του δέρματος, την ηλικία, το φύλο, το ντύσιμο θα είναι ίσως μερικοί από τους παράγοντες που καθορίζουν το προφίλ του «εχθρού», ο οποίος κυμαίνεται από λαθρομετανάστης έως «αναρχικός των Εξαρχείων». «Αν οι ανάγκες της επιτήρησης μόνο καθόριζαν τον χώρο», γράφει ο Σταύρος Σταυρίδης, «θα προέκυπτε ένας χώρος απόλυτα διαφανής. Απόλυτα επιτηρούμενος χώρος είναι ο απόλυτα ορατός χώρος. Τέτοιος χώρος είναι φανερό ότι ούτε υπήρξε ούτε πρόκειται να υπάρξει. Χώροι όμως που προσφέρουν ευκολίες στην επιτήρηση υπάρχουν και θα υπάρχουν.» Κάμερες CCTV, «παραδοσιακή» αστυνόμευση, αυτό-επιτήρηση θα εμπλουτίσουν με ποικιλία την κατάσταση του ατόμου που ζει υπό παρακολούθηση. Φυσικά όλα αυτά δεν ξεκίνησαν τώρα. Από τη διάνοιξη των μεγάλων λεωφόρων στο Παρίσι μετά την Κομμούνα του Παρισιού, απ' τον βαρόνο Hausmann, όπου η λογική ήταν, ότι έχοντας πολύ μεγάλες λεωφόρους και όχι μικρά στενά, αφενός θα ήταν πολύ δύσκολο σε μια εξέγερση να υπάρξουν οδοφράγματα, αφετέρου θα μπορούσαν να έχουν πολύ εύκολα μια οπτική επικοινωνία με όλα τα σημεία, ώστε να έχουν απόλυτο έλεγχο της πόλης. Στο Βερολίνο οι πυλώνες επιτήρησης απ' την εποχή του τείχους του Βερολίνου, στην οποία, ως γνωστόν, είχε αναπτυχθεί ένα εξαιρετικά αυξημένο σύστημα επιτήρησης, ώστε να μη μπορεί να περνάει κανείς απ' την μια πλευρά στην άλλη. Σήμερα βέβαια, στη μετά το Ζέπελιν εποχή/μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η Αθήνα είναι διάσπαρτη από στοιχεία επιτήρησης. Κάμερες υπάρχουν παντού, απ’ τις τράπεζες στις οποίες κάθε συναλλαγή που κάνουμε καταγράφεται με κάμερες έως τον ίδιο τον δημόσιο χώρο. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες είχαν τη δυνατότητα, αν ήθελαν, να καταγράψουν ακόμα κι αυτά που λέγαμε μέσα στο σπίτι μας κι αν βγαίναμε στο μπαλκόνι μας, ακόμα κι εμάς τους ίδιους. Κι αυτό πιθανόν να επανέλθει. Οι δορυφόροι, ήδη αυτή τη στιγμή επιτρέπουν την καταγραφή ακόμα και της ταράτσας της πολυκατοικίας μας. Υπάρχουν αυτή τη στιγμή και τρόποι να έχουμε πρόσβαση σ' αυτήν την εικόνα, αν κάποιος θέλει να την έχει. Κι αυτό αποτέλεσε την αφορμή για διάφορες πολεμικές συρράξεις, όπως τον πόλεμο στο Ιράκ πρόσφατα, ο οποίος υποτίθεται θεμελιώθηκε απ’ την πεποίθηση, ότι ο δορυφόρος είχε καταγράψει τη χρήση πυρηνικών διεργασιών, οι οποίες τελικά αποδείχτηκε πως ήταν λανθασμένες. Η επιτήρηση βασίζεται στην πολύ απλή λογική ότι μπορεί να παρακολουθήσουμε τους πάντες -αλλά πρέπει ν’ αξίζει τον κόπο για να τους παρακολουθήσουμε. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να παρακολουθήσουν εμένα, γιατί δεν προσφέρω ενδιαφέρον. Για να σε παρακολουθούν σημαίνει, πέρα από το στοιχείο της διασημότητας, ότι έχεις κάτι να κρύψεις, για να σε παρακολουθούν σημαίνει ότι σε καταζητούν για κάποιο λόγο, για να σε παρακολουθούν σημαίνει ότι έχεις εξοστρακιστεί απ' τη δομή της κοινωνίας. Οι πιο διάσημοι καταζητούμενοι στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια ήταν ο Κουφοντίνας, και ο Παλαιοκώστας και όλοι θυμόμαστε πόσους μήνες κράτησε η αναζήτησή τους ενώ δεν έχουν ανακαλύψει, περιέργως, τον Bin Laden, παρά τις προωθημένες μεθόδους που χρησιμοποιούνται και τα λύτρα που προσφέρονται.

3. Πολεοδομική Αυθαιρεσία και Παράβαση

Στην Αθήνα, εδώ και πολλά χρόνια, ακόμη και σήμερα, ο κάτοικος νιώθει ελεύθερος να χτίσει μόνος το σπίτι του και, αν αυτό έχει ήδη γίνει, να αρχίσει να προσθέτει μια σειρά στοιχεία στον βασικό κορμό του σπιτιού του: γλάστρες, πλαστικά κουτιά, απλωμένα ρούχα, κεραίες τηλεόρασης, θερμοσίφωνες, προσθήκες, κλείσιμο ελεύθερων χώρων, πανωσηκώματα, αναμονές. Μια αντίστοιχη διαδικασία επέκτασης, που όμως αφορά τον δημόσιο χώρο, παρατηρείται σε αυτό που ο Γιάννης Χατζηγώγας αποκαλεί «μεταλλαγμένα περίπτερα». Έτσι η γνωστή μονολιθική ελαφριά κατασκευή διευρύνεται με δυο-τρία ψυγεία νερού, αναψυκτικών, παγωτών και άλλες ευρεσιτεχνίες όπως «η χρησιμοποίηση ενός παρακείμενου δέντρου, όπου με αθώο σε πρώτη ματιά σχοινί κρεμιέται ολόκληρος ο ημερήσιος Τύπος και δημιουργείται ένας ‘τοίχος’ και ένας υμι-υπαίθριος χώρος»,
με αποτέλεσμα τον τριπλασιασμό της κάτοψης . Στην Αθήνα το ιδιωτικό και το δημόσιο συχνά συμπλέκονται. Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης το στοιχείο του εφήμερου: ας θυμηθούμε τις πολιτικές συγκεντρώσεις που αποτέλεσαν το κυρίαρχο αστικό θέαμα των τελευταίων χρόνων, τους πλανόδιους πωλητές, τις λαϊκές αγορές, το θόρυβο και την κίνηση στους δρόμους. Κίνηση που στην Αθήνα μοιάζει να μη σταματάει ποτέ. Κάποτε η γειτονιά ήταν το λίβινγκ ρουμ ολόκληρης της κοινότητας. Σήμερα αυτό τείνει να ισχύει μόνο στους τσιγγάνικους καταυλισμούς. Εκεί οι άνθρωποι νιώθουν ακόμη το δημόσιο περιβάλλον τόσο δικό τους, τόσο ιδιωτικό, ώστε δεν διστάζουν, όταν νυστάξουν, να κοιμούνται πάνω σε κουρελούδες δίπλα στη λεωφόρο. Συμβολικά, η πλήρης ρήξη του ιδιωτικού και του δημόσιου θα προέκυπτε με την τοποθέτηση της κρεβατοκάμαρας, ακόμη περισσότερο της ερωτικής πράξης δίπλα στη λεωφόρο. Στο πρόβλημα της έλλειψης στέγης η απάντηση των κατοίκων δεν είναι πάντα η πολεοδομική αυθαιρεσία. Άστεγοι χρησιμοποιούν τον δρόμο για σπίτι τους, κυρίως στην οδό Πειραιώς, στην πλατεία Κουμουνδούρου και γύρω από την Ομόνοια. Εδώ η διάκριση ιδιωτικού και δημοσίου καταρρέει δραματικά. Άλλοι, νέοι κυρίως άνθρωποι, όπως και στο Βερολίνο και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις καταλαμβάνουν εγκαταλειμμένα κτίρια χωρίς χρήση και (συχνά) διοργανώνουν εκεί αντισυμβατικές κοινότητες. Το πιο γνωστό και ίσως το πιο παλιό παράδειγμα τέτοιας κατάληψης παραμένει η Villa Amalias.

4. Το Τέλος (;) του Περιθωρίου

Οι τέχνες του μέλλοντος θα είναι αναστατώσεις καταστάσεων, ή τίποτα.
Guy Debord

Ουρλιάζαμε άγρια, στα κενά ανάμεσα στα τραγούδια και οι φωνές μας ακουγόντουσαν εκκωφαντικές και μακρόσυρτες, σα να μας σφάζανε. Το όλο κόλπο είχε πλάκα, σα να μας είχε κλειδώσει κάποιος και να μην μπορούσαμε να πλησιάσουμε ο ένας τον άλλο. Η κουβέντα εξελίχθηκε σε πραγματική υστερική κρίση, βγάζαμε σε πραγματική υστερική κρίση, βγάζαμε τα σωθικά μας κράζοντας, στο τέλος δε λέγαμε τίποτε πια, άναρθρες κραυγές ακουγόντουσαν ανακατωμένες.
Χρήστος Βακαλόπουλος, Υπόθεση Μπεστ Σέλερ .

«Ύστερα από τη μεγάλη, σχεδόν παγκόσμια, νεανική και αμφισβητησιακή εξέγερση του ’68, κυρίως, η έννοια του περιθωριακού κάνει την εμφάνισή της και αρχίζει να γίνεται όλο και πιο δημοφιλής μέσα από τον τύπο και στο λεγόμενο ευρύ κοινό», γράφει ο Φώτης Τερζάκης. «Ο περιθωριακός εκφράζει το νέο τύπο του εξεγερμένου αμφισβητία στα πλαίσια μιας ευρείας κατανάλωσης νέας μυθολογίας, αποκλεισμένου από τις κυρίαρχες νόρμες ζωής και συμπεριφοράς, αρνητή όλων των καθιερωμένων αξιών και σημασιών, πραγματικός ή ιδεοτυπικός ανασυστημένος γίνεται ο προνομιακός τόπος μιας ανακλαστικής κατανόησης της ίδιας της κοινωνίας» Ο περιθωριακός γίνεται ο κληρονόμος της παράδοσης του flaneur, του πλάνητα του Walter Benjamin . Από τη δεκαετία του ’70 και μετά οι κοινωνικές επιστήμες αφιερώνουν όλο και περισσότερο χώρο στη μελέτη του «περιθωρίου»¨ως εργαλείο κατανόησης των ανθρώπινων κοινωνιών . Αν η Γαλλία χρησιμοποιεί περισσότερο τον όρο «περιθώριο» [marge], η Αμερική προτιμάει να μιλάει για κοινωνικές «μειονότητες» [minorities] εννοώντας κυρίως τέσσερις: τους γηγενείς αμερικάνους (ινδιάνους), τους αφροαμερικάνους (μαύρους), τις γυναίκες και τους ομοφυλόφιλους. Για την Ελλάδα του ’70, μια κατ’ εξοχήν ομογενοποιημένη κοινωνία Ελλήνων Χριστιανών (δεν αναγνωρίζονται καν αντίθετες θρησκευτικές πεποιθήσεις) αυτά προβάλλουν τουλάχιστον ξένα: το κράτος δεν αναγνωρίζει φυλετικές μειονότητες (με δυσκολία δέχεται τις θρησκευτικές) και είναι πολύ νωρίς για να μιλήσει για σεξουαλικές. Αυτό που μένει και αρχίζει να βγαίνει στο προσκήνιο είναι η μειονότητα-γυναίκα. Η αντιεξουσιαστική παραφιλολογία βασίζεται κυρίως στις προκηρύξεις, τον εναλλακτικό τύπο, τις αφίσες και την (κατά κανόνα νυχτερινή και φυσικά παράνομη) αφισοκόλληση την οποία συναντάμε κυρίως στην περιοχή των Εξαρχείων και εντός εκτός και επί τα αυτά πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Όμως η πιο αυθόρμητη έκφραση του αντιεξουσιαστικού και αντικρατικού στοιχείου ήταν παραδοσιακά τα συνθήματα και τα γκράφιτι στους τοίχους της πόλης, από το «Σούλα σ’ αγαπώ» έως το κλασικό «Οι Μπάτσοι πουλάνε την ηρωίνη» έως πιο σοβαρά και συγκεκριμένα αιτήματα. Αυτές ήταν οι αποκλειστικές σχεδόν διέξοδοι επικοινωνίας για την εξωκοινοβουλευτική Αριστερά, τις αναρχικές ομάδες αλλά και την εξωκοινοβουλευτική Άκροδεξιά (η οποία όμως κατέχει επιπλέον πολυάριθμα τηλεοπτικά βήματα).

«Ο μεγάλος εχθρός του underground ήταν πάντα η ικανότητα του κατεστημένου να αποπλανεί», γράφει ο Mario Maffi. «Το σύστημα υιοθετεί δύο τακτικές: εξουδετερώνει τα πιο επικίνδυνα για τη σταθερότητά του φαινόμενα (είτε με την αστυνομικο-νομική καταστολή είτε με την ηθική αποδοκιμασία) και, εκμεταλλευόμενο την τεράστια ικανότητά του να αφομοιώνει, αφήνει τα λιγότερο άμεσα, αν όχι λιγότερο εχθρικά στοιχεία, να χτυπιούνται παγιδευμένα στα δίχτυα του.» Σε μια εποχή όπου το σύστημα εγκολπώνεται ακόμη και τις πιο «προωθημένες» εκφράσεις της τέχνης και της διανόησης, θέατρο, συναυλίες, εικαστικές εκθέσεις ελάχιστο κίνδυνο σηματοδοτούν για το σύστημα. Σε μια lifestyle ατμόσφαιρα που τα κάνει όλα εξώφυλλα σε free press έντυπα και ολόσωμες φωτογραφήσεις σε κυριακάτικα ένθετα, όπου οι καλλιτέχνες των γκράφιτι κλείνουν συμβόλαια με μοδάτες γκαλερί αναρωτιέται κανείς αν η έννοια του περιθωρίου μας είναι ακόμη χρήσιμη.











5. Διακίνηση και χρήση ουσιών στο δημόσιο χώρο

Κατά τη δεκαετία του ’70 οι ψυχοδηλωτικές ουσίες (το LSD κυρίως) δίνουν τη θέση τους στα οπιούχα φάρμακα. Παράλληλα οι ανατολικές φιλοσοφίες δίνουν τη θέση τους στον κυνισμό του punk. Και το κοινοτικό/κλίμα στον ακραίο ατομικισμό. Ήδη από τότε, η ηρωίνη κυρίως θα γίνει ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά προβλήματα στον δυτικό κόσμο, και στην Ελλάδα. Παράλληλα, και σε πιο διευρυμένο επίπεδο, το αλκοόλ θα λειτουργήσει όλο και περισσότερο ως η κατεξοχήν ουσία διαφυγής. Πολλές από τις πιο ανήσυχες περιπτώσεις του ’70 και του ‘80 θα χαθούν μέσα στον αλκοολισμό. Το underground του ’70, επικεντρωμένο γύρω από την πλατεία Εξαρχείων, πέθανε στις αρχές της επόμενης δεκαετίας όταν η περιοχή κατακλύστηκε από την ηρωίνη. Στα μέσα του ’80 η περίφημη «Επιχείρηση Αρετή» επιχείρησε να χτυπήσει μαζί με τη διακίνηση ναρκωτικών και ό,τι περιθωριακό και αντιεξουσιαστικό στοιχείο είχε απομείνει στην περιοχή. Και μαζί μ’ αυτό και τους φοιτητές, του Πολυτεχνείου κυρίως. Μετά απ’ όλα αυτά η πλατεία Εξαρχείων απέμεινε μια άχρωμη, μισο-κυριλέ περιοχή design καφενείων. Η πρέζα μετακινήθηκε για χρόνια στην Ομόνοια αρχικά, στην πλατεία Κοτζιά και τη Σοφοκλέους στη συνέχεια ενώ σήμερα έχει πάλι επιστρέψει στην πλατεία καταγωγής της η οποία, παρόλα αυτά διατηρεί τις περιποιημένες καφετέριές της. Ένας κύκλος έκλεισε; Ο Βασίλης Καραποστόλης γράφει για τη (σχετικά) προ-μεταναστευτική Αθήνα και την Ομόνοια πριν την πρεζο-κατάληψη. Θα είναι ίσως το μοναδικό παράδειγμα στην πρόσφατη λογοτεχνική (;) κοινωνιολογική (;) ανάλυση της αθηναϊκής μεγαλούπολης: «Όταν το βράδυ ηχεί το προσκλητήριο καταφθάνουν από παντού και είναι σαν η συγκέντρωση τους ν’ αποτελεί έναν σκοπό εκπληρωμένο. Σε τι θα ωφελούσε να μετακινηθούν; Σύντομα εκεί θα γυρίσουν πάλι, κουτσουρεμένοι και η πλατεία θα τους μαζέψει κοντά της, όλους μαζί, τον πρόσφυγα και τον άνεργο, τον φίλαθλο και τον χούλιγκαν, τον παλιό μαστροπό και τον εκκολαπτόμενο» . Η Ομόνοια ήταν πάντοτε μια αντιπαθής πλατεία. Πάντα ήταν εξάλλου πολύ περισσότερο ένας κυκλοφοριακός κόμβος παρά πλατεία-στάση. Το "ψαχνό" της πλατείας δεν ήταν προσπελάσιμο παρά μόνον στις περιπτώσεις που καλοκαιρινοί διαβάτες αντιμετώπιζαν τη θερμοπληξία τους με βουτιά στην (τότε) λιμνούλα της ή φανατισμένοι φίλαθλοι οργάνωναν τους πανηγυρισμούς τους γύρω απ' αυτή. Ήταν άλλωστε μια λαϊκή πλατεία ή ακόμη χειρότερα, μια πλατεία των αποβλήτων και των περιθωριακών, των επαρχιωτών και των φαντάρων παλιότερα, των οικονομικών μεταναστών και των πρεζονιών σήμερα. Είναι αλήθεια αυτό που λένε, τις νύχτες αυτές η πλατεία Ομονοίας μοιάζει με σκηνή από την ταινία του John Carpenter, Απόδραση από τη Νέα Υόρκη ή από την πιο πρόσφατη του Danny Boyle, 28 Μέρες Μετά: Άνθρωποι-ζόμπι περιφέρονται τρικλίζοντας. Ελάχιστα εξιδανικευμένη εικόνα, είναι η αλήθεια, όμως τι άλλο είναι από την εικόνα μιας κοινωνίας που, ναι, έχει προβλήματα. Το κέντρο της πόλης δεν μπορεί παρά να είναι οι δεξαμενές υποδοχής των κοινωνικών προβλημάτων που η ίδια η κοινωνία μας δημιούργησε και μεταθέτει στο κέντρο της μητρόπολης.


6. Σεξ στο δημόσιο χώρο: Ψωνιστήρι και Πορνεία

Βράδυ γλυκό
κατάλληλο
τάζει πολλά
κάθε ζωστήρα και μια έξαψη

βράδυ γλυκό -και στο κουκούτσι του
η άλλη μέρα κουλουριάζεται φαρμάκι

Ντίνος Χριστιανόπουλος, Το Κορμί και το Σαράκι.

Η επιθυμία για συναντήσεις, υπό μια έννοια, αποτελεί την κατεξοχήν μητροπολιτική εμπειρία. Από την απλή γνωριμία και επικοινωνία, αυτή που δεν μπορούσε να πετύχει ο Baudelaire όταν ερωτευόταν στιγμιαία την ωραία Passante, την περαστική γυναίκα στο κέντρο της πόλης, έως την ολοκληρωμένη σεξουαλική επαφή, την άλλη ουτοπία που σκαλώνει στη διάσταση ιδιωτικής και δημόσιας σφαίρας στην πόλη. Όπου συμβαίνει είναι κυρίως σε μπαρ και σε πάρκα. Σ’ αυτά τα τελευταία η δραστηριότητα αφορά σχεδόν (;) αποκλειστικά τους gay άντρες οι οποίοι αναζητούν αυτές τις συναντήσεις κυρίως στο μεταμεσονύχτιο Ζάππειο και στο Πεδίο Άρεως. Φυσικά το σεξ στον δημόσιο χώρο, πολύ περισσότερο το σεξ μεταξύ ανδρών στον δημόσιο χώρο απαγορεύεται ρητά (;) από το νόμο όμως τα τελευταία χρόνια σπανίως γίνονται σχετικές συλλήψεις. Η γυναικεία πορνεία είναι μια ιστορία πολύ μεγαλύτερης κλίμακας η οποία συναντάται σε εκτεταμένα σημεία στο κέντρο της Αθήνας, μέρα νύχτα. Μόνον η μάζα των κατοίκων επιτρέπει στην πορνεία τη διασπορά σε εκτεταμένα τμήματα της πόλης, γράφει ο Walter Benjamin και μόνον η μάζα δίνει στο σεξουαλικό αντικείμενο τη δυνατότητα να μεθά με χίλιους ερεθισμούς που το ίδιο συνάμα προκαλεί. Ο Ηλίας Πετρόπουλος γράφει για την προ-μητροπολιτική Αθήνα αλλά κυρίως για τη μετα-μητροπολιτική Θεσσαλονίκη:
«Υπάρχουν πολλών ειδών οίκοι ανοχής. Η ταξινόμηση των οίκων ανοχής –από το απλό στο πολυσύνθετο- παρουσιάζει τις εξής ποικιλίες:
Τύπος μπορντέλο-καμαρούλα (μια πόρνη)
Τύπος μπορντέλο-σπιτάκι (μια πόρνη)
Τύπος μπορντέλο-οικία (λίγες πόρνες)
Τύπος μπορντέλο-ξενοδοχείο (πολλές πόρνες)
Τύπος μπορντέλο-στρατώνας (πολλές πόρνες)
Συνδυασμός μπουρδελογειτονιάς (ομάδα οίκων ανοχής)
Συνδυασμός μπουρδελο-πολιτεία (αυτόνομος οικισμός πορνών)»
Και διευκρινίζει: «Μιλάω πάντα για την Ελλάδα. Γι’ αυτό δεν κατατάσσω σ’ αυτή την ταξινόμηση άλλου είδους μπορντέλα (π.χ. τα Κέντρα Έρωτος)». Όταν τα έγραφε αυτά ο Πετρόπουλος στη δεκαετία του ’70 η κατάσταση (όπως και σε πολλά άλλα πράγματα) ήταν πολύ διαφορετική. Από τις παραπάνω κατηγορίες μάλλον μόνο ο τύπος μπορντέλο-σπιτάκι επιζεί, κυρίως στην οδό Φυλής και το Μεταξουργείο. Νέες κατηγορίες έχουν προκύψει των οποίων η ποικιλία βασίζεται κυρίως στην πολυφυλετικότητά και πολυμορφικότητά τους και λιγότερο στη χωρικότητά τους: «υπαίθριες» Νιγηριανές στη Σοφοκλέους, «σπιτωμένες» ανατολικοευρωπαίες στην ιστορική πλέον οδό Φυλής, κάτω από την Ομόνοια και στο Μεταξουργείο, ηρωινομανείς πόρνες στη Σόλωνος, τραβεστί και τρανσέξουαλ στη λεωφόρο Συγγρού, Κούρδοι αρσενικοί έφηβοι στην πλατεία Κουμουνδούρου,… Η (αρχική τουλάχιστον) αποϋλοποίηση της πορνείας έχει προκύψει με τις επισκέψεις κατ’ οίκον (βίζιτες) αλλά και τα σαλόνια Μασάζ. Αμφότερα διαφημίζονται μέσα από αγγελίες έντυπες και τηλεοπτικές (φαινόμενο της μετάπολης κι αυτό).

7. Εξωτική Αθήνα, παράνομη Αθήνα

«Γιατί, πάνω απ’ όλα», γράφει ο Σταύρος Σταυρίδης, «η νεωτερική μητρόπολη συνιστά το πεδίο ανάπτυξης μιας υπερπαραγωγής της ετερότητας. Όπου καθετί καινούργιο ξενίζει ερεθιστικά, καθετί που διαφέρει από τη συνήθεια προετοιμάζει μια καινούργια μόδα» . Δίπλα στην καταναλωτική ποικιλία σε πρωτόγνωρα προϊόντα προστίθεται η μεταμόρφωση της Αθήνας από την εισροή νέων αλλοδαπών κατοίκων που φέρνουν μαζί τους νέες πολιτισμικές εμπειρίες. Ο Paul Virilio υπογραμμίζει την αυξανόμενη επιρροή που ασκούν στον κόσμο οι μεγάλες μητροπόλεις, οι οποίες όλο και περισσότερο, έχουν μικρή σχέση με τα εθνικά κράτη εντός των οποίων βρίσκονται και λειτουργούν βαθμιαία και πιο αυτόνομα. Τα παραδείγματα της Νέας Υόρκης, του Λος Άντζελες, του Παρισιού, του Λονδίνου και του Βερολίνου είναι ίσως τα πιο χαρακτηριστικά όμως και η Αθήνα αναδύεται, για πρώτη φορά στην ιστορία της, ως μια πολυπολιτισμική και πολυεθνική μητρόπολη (;) με τη δική της «αθηναϊκή» κουλτούρα με φθίνουσα σχέση με τις κουλτούρες των επαρχιακών πολέων και, φυσικά, της υπαίθρου. Για παράδειγμα, τα κλαρίνα που χαρακτηρίζουν τη διασκέδαση από τα Γιάννενα έως την Τρίπολη, στην Αθήνα περιορίζονται σε λίγους θύλακες νυχτερινών κέντρων και κασετοπολών γύρω από την Ομόνοια, με την ίδια περίπου πολιτισμική σημασία για τη μητροπολιτική γεωγραφία όσο και τα αφρικάνικα clubs. Η Ομόνοια για την οποία έγραφε ο Γιώργος Ιωάννου και ζωγράφιζε ο Γιάννης Τσαρούχης δεν υπάρχει πια. Η νέα Ομόνοια διαμορφώνεται: Ο Καραποστόλης καταγράφει τη μετάβαση: «Στη συμβολή της πλατείας και της Αγίου Κωνσταντίνου, ένας παλαβός στέκεται στη νησίδα με μια σφυρίχτρα στο στόμα, δίνοντας σήματα στους οδηγούς. Συνηθισμένη στη διασάλευση της τάξης μια γυναίκα με βαθύ εξώπλατο φόρεμα περνά δίπλα τους και χαιρετά διαχυτικά το λαχειοπώλη, όπως κάθε τέτοια ώρα. Αλβανοί με σουβλερή μύτη, μάγουλα σκαμμένα κι ένα αγρίμι στις σπηλιές των ματιών τους, κάθονται στα παγκάκια δίπλα σε ξεμπράτσωτους Πολωνούς και σε ξερακιανούς Πακιστανούς που παρακολουθούν τα πάντα με πλάγιο βλέμμα, σιωπηλοί ακόμη κι όταν μια ομάδα παχύσαρκων Γερμανών επιχειρεί εισβολή στην πλατεία. Πιο πέρα επαρχιώτες με αεικίνητο μάτι, μισοσκεπασμένο επίτηδες με το στέγαστρο των βλεφάρων, απορούν που βρίσκονται ανάμεσα σε τόσους έγχρωμους, το παίρνουν έπειτα απόφαση πως έτσι κι αλλιώς ο τόπος αυτός δεν είναι ο δικός τους και αποχαιρετιούνται αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο στους ξένους» . Σήμερα η Ομόνοια, μόλις πέσει ο σκοτάδι, κατοικείται από πρεζόνια ενώ στα πέριξ κυκλοφορούν μετανάστες απ’ όλες τις Φυλές του Ισραήλ: Πακιστανικά εστιατόρια, αιγυπτιακά καφενεία, νιγηριανά nightclubs, κινέζικα ρουχάδικα ακροβατούν (;) ανάμεσα στη νομιμότητα και στην παρανομία, ανάμεσα στην πράσινη κάρτα και τη μη κάρτα…

8. Το Κράτος και ο Πολίτης

Η επανάσταση είναι θέατρο μέσα στον δρόμο. Είσαι το θέατρο. Είσαι ο ηθοποιός.
Δεν έχει ατμόσφαιρα. Δεν έχει θεατές.
Jerry Rubin, Do it .

Γιατί κάτι γίνεται όμως εσύ δεν ξέρεις τι
Δεν είναι έτσι, κύριε Τζόουνς;
Bob Dylan, «Mr Jones»

Οι συγγραφείς ύμνησαν το μοντέλο του πλάνητα (flaneur) o οποίος περιφέρεται εξερευνώντας και ανακαλύπτοντας την πόλη όμως το γεγονός παραμένει ότι αν αυτός ο πλάνητας έρθει αντιμέτωπος με τις δυνάμεις καταστολής και πληροί κάποια απόν τα χαρακτηριστικά τα οποία αυτές θεωρούν επικίνδυνα (βλέπε παραπάνω) και, πολύ περισσότερο, έχει κάνει το λάθος να μην κουβαλάει ταυτότητα μαζί του τότε έχει βρει το μπελά του….Ο Νόμος χαρακτηρίζει τη διάθεση του κράτους να ελέγξει μια φαινομενικά ανεξέλεγκτη αστικότητα. Ο πολίτης όμως σήμερα μοιάζει κυνηγημένος από παντού. Αν ήταν δυνατόν να ελεγχθεί απόλυτα (ευτυχώς πράγμα πρακτικά αδύνατον) θα έμπλεκε άσχημα. Στο συλλογικό ασυνείδητο ο καθένας από εμάς μπορεί να μετατραπεί σε παραβάτη, σε παράνομο, σε φυγά, σαν τον ομώνυμο της παλιάς τηλεοπτικής σειράς και της πιο πρόσφατης ταινίας. Μπορεί να υπάρχει άσυλο για τον παραβάτη στις μέρες μας; Το Πανεπιστήμιο ίσως; Και εκεί η καταπάτησή του μοιάζει σήμερα πιο πιθανή από ποτέ. Είναι οι χώροι τέχνης, τα μουσεία, οι γκαλερί άσυλα (για την ελεύθερη έκφραση τουλάχιστον;). Κι εκεί στις μέρες μας είναι συχνές οι επιθέσεις θρησκευτικών και παραθρησκευτικών φορέων αλλά ακόμη και η παρέμβαση του εισαγγελέα. Και το έσχατο οχυρό, η κατοικία, είναι άσυλο σήμερα; Είναι δυνατόν αυτή η πόρτα να τους κρατήσει όλους έξω; Είναι δυνατόν να γίνει η κατοικία μας κρατική αυτόνομη οντότητα ή Προσωρινή Αυτόνομη Ζώνη (Τ.Α.Ζ. κατά Hakim Bey) σαν αυτή που είχε επιχειρήσει, με τραγικό τέλος, ο γιατρός Τσιρώνης στο Παλαιό Φάληρο; Είναι, τέλος, το Διαδίκτυο άσυλο; Μπορεί να υπάρχει μια παραβατική, ελεύθερη Μετάπολη, μια «Κυβέρνηση του Βουνού» στον Εικονικό Κόσμο; Μέχρι να βρούμε κάποιας μορφής ασύλου έχουμε κάθε λόγο να φοβόμαστε. Κάποια από τις παραπάνω παραβάσεις μας αφορά. ‘Έχουμε εμπλακεί. Έχουμε ενοχές. Είναι φυσικό: είμαστε όλοι παραβάτες. Είμαστε όλοι παράνομοι.

© Θανάσης Μουτσόπουλος k ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΕΓΡΑΜΜΕΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ

Κωνσταντίνος Χατζηφραγκιός-Μακρυδάκης
Σοφοκλέους (ϋ)περαστική


Σοφοκλέους… under construction
Πρόκειται για ένα είδος κινούμενης, ρευστής αφήγησης που απαιτεί τη δική της αποκρυπτογράφηση. Μια προσέγγιση της αίσθησης του «συγκεκριμένου» του δρόμου, όχι σαν πρόσχημα μιας απεγνωσμένης συσσώρευσης εικόνων, ούτε με την ψευδαίσθηση της κατάκτησης, αλλά σαν επανεύρεση του νοήματος του, της εικόνας του, μιας αφήγησης της πόλης, που ξεχάσαμε ότι την χτίσαμε εμείς.
Ο δρόμος, ή αλλιώς η οδός σε μια πόλη, ενώνει 2 σημεία του χώρου στον ίδιο βαθμό που χωρίζει όγκους και δημιουργεί επιφάνειες. Μπορεί να φέρει σε επαφή μερικούς ανθρώπους, αλλά και να απομακρύνει άλλους. Εναντιώνει κεντρικές εισόδους και πλάτες διερχόμενων ανθρώπων, αλλά συνταιριάζει στοές – παράθυρα μνήμης – όπου διασταυρώνονται ματιές. Είναι επιμήκης, αλλά λειτουργεί ως σημείο συσσώρευσης και επιφάνεια συνάντησης έστω στιγμιαίας. Επιτρέπει την αλληλοδιείσδυση ιδιωτικού και δημόσιου χώρου, ιδιωτικής και δημόσιας ζωής, με αποτέλεσμα να γεννά εμπειρίες χώρου ενδιάμεσου χαρακτήρα. Γίνεται κατώφλι ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο, κατώφλι που χωρίζει και ταυτόχρονα ενώνει. Ο δρόμος βάσει της φυσιογνωμίας του, της θέσης ή ακόμα και του ονόματος του, είναι από μόνος του, ένα πολιτικό σύμβολο. Η διαφοροποίηση των δράσεων δίνουν ζωή στο δρόμο. Το ανοίκειο, το «περιθωριακό» αποτελεί την ουσία της ζωής, ενώ ο επίσημα επιβεβλημένος κανόνας οφείλει να αντιμετωπιστεί ως εξαίρεση. Η κινηματογράφηση του δρόμου υπενθυμίζει ακόμη και ειρωνικά αυτές τις σχέσεις του «μέσα» με το «έξω», του «επίσημου» με το «ανεπίσημο», του «ιδιωτικού» με το «δημόσιο».
Σοφοκλέους: εργαστήρι της πόλης. Με τη μεθοδολογία της ανθρωπολογίας του δρόμου και έχοντας σαν βάση την παρατήρηση καταγράφεται η θέαση της οδού.
Πρόκειται για την απεικόνιση ενός κόσμου, που δεν δείχνει συμπάθεια στον «άλλο», μιας οδού που η συσσώρευση πλούτου έχει μετατρέψει τα ανθρώπινα συναισθήματα σε «ανταλλακτικές» συγκινήσεις. Ενός δρόμου που στιγμάτισε την ύπαρξή του διαχρονικά από την εξυπηρέτηση της κυκλοφορίας του κεφαλαίου. Στη κλίμακα του ατόμου ο δρόμος ως «δημόσιος χώρος» υφίσταται ολομέτωπη επίθεση, καθώς οι άνθρωποι προσπερνούν στριμωχτά ο ένας τον άλλο και δεν περνάει κανενός από το μυαλό να τιμήσει τον συνάνθρωπό του ούτε με μία ματιά.
Χαρτογράφηση διαδρομής: Με αφετηρία την προέκταση της Σοφοκλέους προς την Πανεπιστημίου (οδός Πεσμαζόγλου) και κατάληξη την εκβολή της στην Πειραιώς γίνεται ορατή η κοινωνική διαστρωμάτωση, η οικονομική δομή, οι εξουσιαστές και οι εξουσιαζόμενοι της σύγχρονης Αθήνας. Εκκινώντας από τη νομοθετική εξουσία που πηγάζει από το κτίριο του παλαιού Αρσακείου και σημερινή στέγη του Συμβουλίου της Επικρατείας, περνάμε στην οικονομική εξουσία που πήγαζε μέχρι πρότινος από το κτίριο του Χρηματιστηρίου «αξιών» (Σοφοκλέους 10, εδώ και ένα χρόνο έχει μεταφερθεί στη Λεωφόρο Αθηνών), από τα γραφεία των χρηματιστηριακών εταιριών που στεγάζονταν στις όμορες πολυκατοικίες και από το καινούργιο κτίριο διοίκησης της Εθνικής τράπεζας. Κατόπιν συναντάμε την πολυσυλλεκτική κεντρική κρεαταγορά – ψαραγορά της Αθήνας σε χώρους στοών, όπου εγκιβωτίζεται διαχρονικά η μνήμη μιας οριστικά, πλέον, χαμένης «ελληνικότητας». Κάτω από την Αθηνάς ο δρόμος εξαγριώνεται, περιθωριοποιείται, μετατρέπεται σε χώρο συνεύρεσης ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, όπως οι άστεγοι και οι μετανάστες και συνάμα σε χώρο υπόθαλψης παραβατικών συμπεριφορών, όπως η διακίνηση ναρκωτικών και γυναικών, για να καταλήξει στο σύμβολο επιβεβαίωσης της εξαθλίωσης, το κέντρο σίτισης των άστεγων του δήμου στη διασταύρωση με τη Πειραιώς. Όσον αφορά την εκτελεστική εξουσία είναι διαρκώς παρούσα είτε με την απουσία της ανεχόμενη καταστάσεις και μη λαμβάνοντας μέτρα πρόνοιας και μέριμνας γι’ αυτές τις κοινωνικά ευπαθείς ομάδες, είτε με την παρουσία της διά των δυνάμεων επιβολής της «τάξης». Αλλά ποιας «τάξης»; Εκείνης που εκμεταλλεύεται τον δρόμο και τις ιδιότητές του προς όφελος των αρχουσών κοινωνικο-οικονομικών δυνάμεων, σε μια επίδειξη νεοπλουτισμού και απροκάλυπτης δύναμης στις πιο ακραίες τους μορφές, δοξάζοντας την κτηνώδη απληστία των καιρών μας, καθώς στην Αθήνα η αγορά του χρήματος έχει από καιρό εκθρονίσει την αγορά του δήμου.
Μέθοδος: «Αποκρυπτογράφησε ένα τμήμα της πόλης’ προσπάθησε να συναγάγεις τα αυτονόητα. (…) Συνέχισε ώσπου το τοπίο να γίνει εντελώς αλλόκοτο, ώσπου να νιώσεις, για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου, ότι είσαι σε μια ξένη πόλη, ή, ακόμα καλύτερα, ώσπου να μην καταλαβαίνεις πια τι συμβαίνει ή τι δεν συμβαίνει, ώσπου να μην αναγνωρίζεις πια το μέρος που βρίσκεσαι, ώσπου να μην καταλαβαίνεις πια ότι αυτό λέγεται πόλη, δρόμος, πολυκατοικίες, πεζοδρόμια…» (Ζωρζ Περέκ, Χορείες Χώρων)
Μ’ αυτόν τον τρόπο είναι δυνατό να μιλήσουμε για τον δρόμο, σα να’ ταν κάτι αυτονόητο, με απόλυτη οικειότητα, δίχως προκαταλήψεις, δίχως όρους και συνταγές κάποιας τεχνικής, ξεχνώντας τι λένε οι πολεοδόμοι, οι κινηματογραφιστές, οι κοινωνιολόγοι. Ούτως ή άλλως ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΔΡΟΜΟΣ «για να φτάσεις απ’ όπου κίνησες - στο εφήμερο, παλλόμενο, μυστηριώδικο σημείο της ύπαρξής σου, με νέα μάτια, με νέα αυτιά. με νέα γέψη, όσφρηση και αφή, με φρένα καινούρια» (Νίκος Καζαντζάκης, Ασκητική).
Απαραίτητη προϋπόθεση: ο χρόνος. Χρειάζεται η ανάπαυλα, χρειάζεται να αισθανθεί κανείς ότι έχει την άνεση χρόνου να νιώσει λιγάκι σαν πλάνητας στην ίδια του την πόλη, να συλλέξει το πιο πολύτιμο στοιχείο της, τις χαμένες στιγμές της, να νοσταλγήσει τη μνήμη της. Να αναγνωρίσει τη φιγούρα που στιγμάτισε τους δρόμους της στο πέρασμά της. Αναγνώριση κομβική για την ανασύσταση της μητροπολιτικής εμπειρίας.
Για το λόγο αυτό η κινηματογράφηση του δρόμου βασίζεται στο μονοπλάνο της εμπειρίας που βιώνει ο πλάνητας κατά τη διέλευσή του. Καταγράφονται όμως οι εικόνες αφού τις έχει προσπεράσει το βλέμμα, με την camera στον ώμο για να δίνει την αίσθηση της περιήγησης και με το φακό της στραμμένο προς τα πίσω σε μια προσπάθεια όσο το δυνατόν πειστικότερης αντικειμενοποίησης του πλάνου, καθώς μ’ αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η όποια υποκειμενική εστίαση σε πρόσωπα ή καταστάσεις. Έτσι κινηματογραφείται ο δρόμος εν κινήσει. Μοναδική στιγμή υποκειμενικής ματιάς αποτελεί το πλάνο στα μάτια μιας περαστικής που προσωποποιεί τη σχέση του πλάνητα με το δρόμο, επαναφέροντας τη τυχαία συνάντηση στην εμπειρία της μητρόπολης, ετούτη τη φορά όμως ως δυνατότητα φυγής...

Μια αστραπή... νύχτα μετά! Διαβάτισσά μου ωραία,
που ξαφνικά στο βλέμμα σου ξανάνιωσα, για πες μου:
αλλού πια μόνο θα σε δω, σε κάποια ζωή νέα;

Αλλού, πολύ μακριά από δω! Κι ίσως ποτέ μου!
Γιατί δεν ξέρω αν πουθενά θέλω πια σ΄ ανταμώσει,
εσένα που θ΄αγάπαγα, εσύ, που το ΄χες νιώσει!
Charles Baudelaire «Ωδή σε μια περαστική»








Προσχέδιο ντεκουπάζ
Αφετηρία: Συμβολή των οδών Πανεπιστημίου και Πεσμαζόγλου.
Πλάνο στον ουρανό.
Κατακόρυφη κίνηση της μηχανής λήψης, πλάνο της οδού Πανεπιστημίου
(κίνηση οχημάτων).
Στροφή 180ο γύρω από τον άξονα της μηχανής, εντοπισμός του περιηγητή που περπατά με την camera στον ώμο ανεστραμμένη και εισέρχεται στην οδό Πεσμαζόγλου.
Μεταφορά στη camera του περιηγητή. Απεικόνιση του δρόμου καθώς τον διασχίζει με την camera στον ώμο και το φακό της στραμμένο προς τα πίσω (μ’ αυτόν τον τρόπο καταγράφονται οι εικόνες αφού τις έχει προσπεράσει το βλέμμα, δίνοντας την αίσθηση της περιήγησης, ενώ ταυτόχρονα συντελείται μια προσπάθεια όσο το δυνατόν πειστικότερης αντικειμενοποίησης του πλάνου, καθώς αποφεύγεται η όποια υποκειμενική εστίαση σε πρόσωπα ή καταστάσεις).
Καθόλη τη διάρκεια της διέλευσης εμβόλιμα πλάνα πολύ μικρής διάρκειας των κτιρίων – συμβόλων της νομοθετικής & οικονομικής εξουσίας, καθώς και χώρων που χαρακτηρίζουν την κοινωνική διαστρωμάτωση και δυναμική της οδού.
Κατάληξη στην οδό Πειραιώς. Πλάνο στην περαστική που ανεβαίνει της Πειραιώς, κοντινό στο πρόσωπό. Καθώς κατόπιν διασχίζει την οδό εγκάρσια και απομακρύνεται, γυρνά και κοιτά προς τον περιηγητή χαμογελώντας, κοντινό στο βλέμμα (η σχέση του περιηγητή με τον δρόμο προσωποποιείται, επαναφέροντας τη τυχαία συνάντηση στην εμπειρία της μητρόπολης, ετούτη τη φορά όμως ως δυνατότητα φυγής.) …




Μουσική
1. This town is burning down, των iLiKETRAiNS, από το άλμπουμ Elegies to Lessons Learnt
2. Αθήνα η πόλις, του Γεράσιμου Πυλαρινού,
από την ταινία της Μυρτώς Παράσχη Ιερός Βράχος




© Κωνσταντίνος Χατζηφραγκιός-Μακρυδάκης k ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΕΓΡΑΜΜΕΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ
KANE KLIKKKK παλαιοτερες αναρτησεις

GALLERY ΕΠΙΛΟΓΗ-ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΑΠΟΨΗ

GALLERY ΕΠΙΛΟΓΗ-ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΑΠΟΨΗ GALLERY ΕΠΙΛΟΓΗ-ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΑΠΟΨΗ